Gmail'den size gelen geri çevrilme iletisine aşağıdakilere benzer yazılar mı var?

Final-Recipient: rfc822; rastgele?biralici@gmail.com
Original-Recipient: rfc822;rastgele?biralici@gmail.com
Action: failed
Status: 5.7.25
Remote-MTA: dns; gmail-smtp-in.l.google.com
Diagnostic-Code: smtp; 550-5.7.25 [bir IPv6 bulunagi] The
    IP address sending this 550-5.7.25 message does not have a PTR record
    setup, or the corresponding 550-5.7.25 forward DNS entry does not point to
    the sending IP. As a policy, 550-5.7.25 Gmail does not accept messages from
    IPs with missing PTR records. 550-5.7.25 Please visit 550-5.7.25
    https://support.google.com/mail/answer/81126#ip-practices for more 550
    5.7.25 information. j18-20020a170906279200b009223bf01f00si447431ejc.873 -
    gsmtp

Bu sorunu aşağıdaki yöntemlerle çözebilirsiniz. Burada sorunu çözmek için "ne" yapmanız gerektiğini yazacağım, "nasıl" yapmanız gerektiğini değil. Bunun nedeni "nasıl" yapılacağı sistemden sisteme değişiklik gösterir. Örneğin "IP bulunağınızı duruk (static IP address) yapmanız" gerektiğinde, bunun "nasıl" yapılacağı kullandığınız işletim sistemine göre, bazen bir işletim sisteminde bile sürümden sürüme değişiklik gösterebilir. Örneğin Windows'da, Debian Linux'dan değişik olabilir, ya da Debian 10'da, Debian 11'den değişik olabilir. Onu ayrıca araştırmanız gerekecek.

Gmail'in iletilerinizi geri çevirmesinin sıradan bir nedeni (DNS tanımlamalarınızda MX belgesi oluşturulmamış olması gibi) yoksa, en yaygın rastlanılan üç nedeni şunlardır:

1- DNS tanımlamalarınızda alan adınızı belli bir IP bulunağına bağlamadınız (bu IPv4 bulunakları için A belgesi ile, IPv6 için de AAAA belgesi ile yapılır).

DNM tanımlamaları, alan adınızın yazılma işlemini hangi kuruluşta yaptırdıysanız, oradan yapabilirsiniz. Örneğin esenola.com alan nereden satın alınmış? O "satan" kuruluşun sitesindeki kullanıcı adınızla girip DNM tanımlamalarınızı değiştirebilirsiniz.

2- IP bulunağınız için PTR belgesi tanımlamadınız. PTR belgesi bir IP bulunağını alan adına bağlar. Bu bağı hem IPv4 hem de IPv6 için kurmalısınız. PTR belgeleri sunucunuzda (ya da sitenize barınak servisi veren sağlayıcınızın arayüzünde) yapılır. Unutmamanız gereken, Gmail IPv4'ün yanısıra, özellikle IPv6 bulunağı için de PTR belgesinin oluşturulmuş olmasını gerektiriyor!

3- Sunucunuzda hem IPv4, hem de IPv6 için duruk (static) bulunaklar tanımlamadınız. O durumda sunucunuzdaki DHCP barınak sağlayıcınızın size atadığı IPv4, UPv6 aralığında rastgele bir IP bulunağını o e-postayı göndermek için kullanır. Olur da o da rastgele A/AAAA, PTR belgelerinde belirtmiş olduğunuz IPv4, IPv6 bulunağını kullanırsa, Gmail iletinizi onar ama çoğu zaman da uyuşmayacağı için geri çevirir.

Duruk IP bulunağı tanımlamasını genellikle kendi sisteminizde (örneğin bir Debian Linux sanal sunucusunda - VPS) yaparsınız.

Gmail neden son yıllarda e-postalar üzerindeki denetimlerini sıkılaştırdı?
Gmail gibi e-posta kuruluşlarının bu kuralları getirmelerinin ana nedeni, gereksiz tanıtım e-postaları gönderen dolandırıcıları engellemek içindir. Bu dolandırıcıların çoğu sanki e-posta tanınmış bir kuruluştan geliyormuş gibi gönderirler.

Ancak örneğin esenola.com için DNS tanımlamalarında hem IPv4 hem de IPv6 için A/AAAA belgeleri tanımlanır:

A             @        37.97.196.161
AAAA      @        2a01:7c8:aac2:2a3:756c:d1d4:53d9:18aç

hem de barınma sağlayıcı arayüzü ile PTR belgeleri tanımlanırsa:
37.97.196.161                                            mail.esenola.com
2a01:7c8:aac2:2a3:756c:d1d4:53d9:18aç mail.esenola.com

O zaman, Gmail esenola.com sitesinden gönderildiğini söyleyen bir ileti aldığında o iletinin gerçekten eşenola.com'dan gelip gelmediğini yoklamak için:
1- Ad sunucusundan esenola.com'un IPv4, IPv6 bulunaklarını alacak, onları e-postanın içindeki İP bulunakları ile eşleşip eşleşmediğine bakacak.
2- E-postanın içindeki İP bulunağının, PTR belgesindeki Genelag alan adı ile uyuşup uyuşmadığına bakacak.

Android İşletim Sistemini kullanan telefonlar için bunun birkaç yöntemi var:

1- Google Drive aracılığı ile

Bunun için öncelikle Google Drive'da yerinizin olması gerekiyor. Android telefonunuz varsa, bir Google kullanıcı adı almış olmalısınız (örneğin bir gmail adresi oluşturarak). O kullanıcı adı ile Google Drive'a giderek bir yer alabilirsiniz. Belli bir sığaya dek bedelsiz alınabiliniyor.

Sonra eski telefonunuzda WhatsApp uygulamasını başlatın. Uygulamada 'Ayarlar'a gidip 'Sohbetler'i tıklatın. Gelen yüzlemde 'Sohbet Yedeği'ni tıklatıp, yeni yüzlemde 'Son Yedekleme'nin altındaki 'YEDEKLE' düğmesine basın.

Daha sonra yeni telefona gidip, WhatsApp'ı yükleyin. Uygulamayı başlatın. Size telefon numarası, doğrulama vb sorduktan sonra, Google Drive'dan yedekleri indirip indirmeyeceğinizi sorduğunda, oradan yedekleri yükleyin. Eski telefondaki tüm iletiler, yeni telefona böylece aktarılmış oldu...

2- Bir bilgisayara elle kopyalama aracılığı ile:

Eski Android telefonunuzu bilgisayarınıza bir kabla aracılığı ile bağlayın. Blgisayarınızın dosya gezgini ile eski telefonunuzun whatsApp dizinini görüp, bilgisayarınıza kopyalayın. Böylelikle telefonunuzdaki whatsApp dizininin bir yedeğini bilgisayarınızda elle oluşturmuş oldunuz.

Yeni telefonunuza gidin. WhatsApp'ı yükleyin ama açMAyın! Sonra yeni telefonunuzu yine bir ara kablosu aracılığı ile bilgisayarınıza bağlayın. Yedeğini almış olduğunuz whatsApp dizinini yeni telefonunuza kopyalayın.

Sonra yeni telefonunuzdaki uygulamayı başlattığınızda size telefon numaranızı vb sorduktan sonra, uygulama yerel yedeği bulup, o yedekten yükleyip yüklemek istemediğinizi soracaktır. Onaylayıp yüklediğinizde, eski telefonunuzdaki tüm iletiler yeni telefona aktarılmış olacaktır...

WhatsApp dizini Android telefonunuzda nerede saklanır?

Android'in değişik sürümlerinde WhatsApp dizini değişik yerlerde bulunur. Örneğin Samsung Galaxy S7'de (Android 6.0 kullanır), WhatsApp ana dizindedir (WhatsApp). Oysa Samsung Galaxy S10'da ise bulunduğu yer Android/media/com.whatsapp/WhatsApp'dır.

Zeytin ağaçlarında tomurcuklanma döneminde (genelde Nisan, Mayıs aylarında) görülen pamuklu bit ile savaşım için hangi ilacı kullanmalı? TC Tarım ve Orman Bakanlığı sitesinde Türkiye'de bu konuda belgeli, satışına izin verilen ilaçların listesi var.

Zeytin pamuklu biti genelde Latince adı ile 'Euphyllura spp' olarak geçiyor. Bunun, Euphyllura phillyreae, Euphyllura straminea, Euphyllura olivina vb gibi türleri var. 2016 Yılında yapılan 'Zeytin pamuklubiti (Euphyllura spp., Hemiptera: Psyllidae) türlerinin İzmir ve Aydın illerinde  yayılışı ve bulaşıklık oranları' adlıbir araştırmaya göre Türkiye'de en yaygın türleri ise Euphyllura phillyreae ile Euphyllura straminea.

TC Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sitesindeki ilaçların etken maddelerine baktığınızda, iki ayrı etken madde öne çıkıyor:

• Lambda-cyhalothrin
• Dimethoate

Dimethoate adlı etken madde ile üretilen tarım ürünlerini Avrupa, Rusya, Suudi Arabistan ülkeleri geçmişte geri çevirmişler. Bu etken maddenin yasaklanacağı, 2022'den sonra üretilmeyeceği söyleniyor.

Sonuçta her ikisi de sonuçta zehir, üstelik Dimethoate içeren ilaçların daha etkin oldukları söyleniyor, ancak "daha az" zararlı olduğu söylenen Lambda-cyhalothrin adlı etken maddeyi içeren ilaçları yeğlemekte yarar var.

Bunlara ek olarak, Tarım ilacı satan yerlerde ender de olsa, yasaklanmış içerikleri olan bazı tarım ilaçlarının olduğu zaman zaman kulağa geliyor. Örnepin Cyfluthrin gibi. Bunları kesinlikle almamalıyız. Şu anda yasaklı etken maddelerin listesine, yine Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sitesinden ulaşabiliriz: Yasaklı etken maddeler. Unutmayalım, her ne denli Dimethoate daha o listede olmasa da bu yıldan sonra ekleneceği söyleniyor.

İlaçların Kapsül etkili ya da Doğrudan etkili türleri var. Kapsül etkili olanları (genellikle ürün tanımında "CS1 oluyor) biraz daha pahalı olsalar da, zaman içine yayılarak etki gösterdikleri için daha uzun süre etkili oluyorlar. Her durumda 15 günde bir durumun gidişine bakarak ilaçlama yinelenebilir ancak bu konuda her zaman ilacın kılavuzunu okumak, ona göre kullanmak zorunlu.

İlaç markası olarak, yine TC Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sitesine başvurulabilir. Sitede arama olarak "Zeytin pamuklu bit" girildiğinde seçenekler çıkıyor. İlgili sayfaya burayı tıklayarak ya da Kaynaklar'dan erişebilirsiniz. Her nedense, bakanlığın sitesinde pamuklu bit türü olarak yalnızca genel olarak 'Euphyllura spp' ya da bir araştırmaya göre Türkiye'de görülmeyen Euphyllura olivina listeleniyor...

Herhangi soruda, üretici kuruluşlar aranabilir. Ne yazık ki bazı kuruluşların bilgi alma telefonları ya yanıtlanmıyor ya da yanıtlanıp müziğe bağlanıyor. Aranan 3 kuruluştan yalnızca bir tanesi telefonu yanıtladı, ayrıca ürünleri üzerine çok ayrıntılı bilgi verdi. İyi bilgi veren bu üretici kuruluş, biraz daha kurumsal, yurtdışına çok satış yapan yerli bir kuruluştu.

Kaynaklar:

• TC Tarım ve Orman Bakanlığı, bitki hastalıkları için ilaç arama yüzlemi: https://bku.tarimorman.gov.tr/Kullanim/TavsiyeArama
• TC Tarım ve Orman Bakanlığı Yasaklanan Bitki Koruma Ürünleri Aktif Madde Listesi: https://www.tarimorman.gov.tr/Konu/934/Yasaklanan-Bitki-Koruma-Urunleri-Aktif-Madde-Listesi
• Araştırma: Zeytin pamuklubiti (Euphyllura spp., Hemiptera: Psyllidae) türlerinin İzmir ve Aydın illerinde yayılışı ve bulaşıklık oranları - Serkan KAPTAN, Tülin AKŞİT, Malkie SPODEK. https://www.researchgate.net/publication/336143101_Zeytin_pamuklubiti_Euphyllura_spp_Hemiptera_Psyllidae_turlerinin_Izmir_ve_Aydin_illerinde_yayilisi_ve_bulasiklik_oranlari

Bugünlerde özellikle çevrimiçi yayınlarda "Teknenizi Polonya bayrağına yazdırın" vb gibi tanıtımlar çıkıyor. Çok ucuz, çok kolay gözüküyor. Tanıtımlarda işlemin yalnızca birkaç gün aldığı, ödenen 500 Avro dolayındaki bedelin de bir kere ödendiği, her yıl vb gibi başka ödemenin olmadığı yazılıyor.

Çıkan tanıtımlar yalnızca Polonya bayrağı için değil, öteki bazı Avrupa Birliği (AB) ülkeleri için de sık sık çıkıyor.

Ancak, gerçekten Polonya (ya da herhangi bir AB) bayrağına geçiş bu denli kolay, bu denli sorunsuz mu?

Bu işte önemli olası tuzaklar var. Örneğin bir teknenin bir AB ülkesinin bayrağını taşıması demek, o teknenin AB'de üretilmiş ya da AB'ye dışalımının yapılmış olması demek. Başka deyişle o tekne artık bir AB ülkesinin teknesi oluyor. Bu da şu demek: AB ülkelerinde satılan her ürünün Katma Değer Vergisi'nin (KDV) ödenmiş olması gerekiyor. AB ülkelerinde KDV oranları her ürün kümesi için ülkeden ülkeye değişir. Örneğin A ülkesinde %20 olan oran, B ülkesinde %24 olabilir.

Polonya Bayrağı'na tekne yazdırma işini örnek alırsak, bu işin aracılığını yapan kuruluşların koşullarını ayrıntılı okumakta yarar var. Büyük olasılıkla İnternet sitelerinde her türlü ayrıntı olmayacaktır. Dolayısı ile, onlara yazdırma bedelini yatırıp para aktarmadan önce, onamanız gerek sözleşmeyi kendilerinden istemekte, gelen sözleşme örneğini de iyi okuyup anlamakta yarar var.

Bu aracılardan birisinin sitesinde bir yerlere sıkıştırılmış ek bilgileri arayıp bulduğunuzda örneğin şöye bir yazı var: "Polonya yetkilileri, bayrak yazılması sırasında KDV'nin ödenip ödenmediği bilgisini sormazlar. Ancak bu sizin KDV ödeme yükümlülüğünden kurtarMAZ. Her tekne sahibi vergisel yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur".

Bu şu anlama geliyor: Bugün Polonyalı yetkililer sormuyor diye, yarın sormayacakları anlamına gelmiyor. Yarın bu Polonyalı teknelerin sayısı artmaya başladığında AB Polonya'ya baskı yaparsa, Polonya yönetimi de size bir ileti gönderip "bana AB KDV belgesini gönderin" diyebilir. Belli bir süre içinde göndermezseniz vergi kaçıran kişi durumuna düşebilirsiniz.

Bu arada Polonya'daki standart KDV oranı %23. Orası Türkiye değil, tekneler için daha az olacağını sanmıyorum.

Bu olasılık, iyi olasılık. Hemen "ben artık oynamıyorum", deyip teknenizi başka bir ülkenin bayrağına geçirmeyi deneyebilirsiniz. Ancak bu iyi olasılığın da kötü bir bileşeni var. Olur da, 'AB KDV belgesini belli sürede göstermediniz' diye AB peşinizi bırakmaz, sizi vergi kaçıranlar listesine sokarsa (oralarda vergi kaçıranlara af çıkmaz. "Gavurluklarına" verin), herhangi bir AB ülkesine gittiğinizde üzerinize çullanırlar.

Kötü olan olasılıkta ise, ortalıkta Polonya bayraklı tekneler artınca, diyelim Yunan, İspanyol, İtalyan yetkililer denetimleri arttırırlar. Örneğin siz İstanköy'de, Sisam'da bir koyda güzel güzel dururken, Yunan Kıyı Güvenlik botu gelip denetlerse, "ufak" bir fatura çıkarırlar. KDV artı yaptırım. Tüm AB ülkeleri kıyılarında dolaşırken böyle bir olasılık sizi izleyecek.

İşin özeti: o kötü durum olduğunda, başta "kanka sen kaygılanma bizim yetkililer KDV belgesi sormuyor" diyen o Polonya bayrağı satan aracıları aradığınızda -olur da kendilerine ulaşabilirseniz-, size "bak ben burada yazmıştım". "Genelde sormuyorlar demek, hiç sormayacakları demek değil" yanıtını alacaksınız.

Bunları bilmekte yarar var.

De publicatie Varlık van november 2020 bevatte ook een artikel van de Turkse dichter Haydar Ergülen over de poëzie van Cornelissen en een artikel van Marjan Broers, de weduwe van Cornelissen. De gedichten zijn vertaald door Armağan Ekici.

De gedichten van Cornelissen werden in 2018 uitgegeven door uitgeverij De Arbeiderspers in Amsterdam onder de naam 'Elke dag een / Proefsleuven' (ISBN: 9789029525817).

De vertaling van de poëzie was gesteunt door het Nederlands Letterenfonds. Het Nederlandse consulaat in Istanbul was behulpzaam en zorgde voor de nodige contacten. 

De Nederlandse ambassade in Ankara was een andere verhaal. Hoewel ze vooraf via een vriend over het project waren geïnformeerd, namen ze onze telefoontjes niet aan en belden ze ons ook niet terug. Het voelde als een boycot. Misschien laten ze persoonlijke antipathieën de uitvoering van hun taken belemmeren. Uiteindelijk was dit geen persoonlijk project. Het was een literatuurcontact tussen Nederland en Turkije. Ze deden gewoon hun werk niet. Ik had gedacht dat zoiets niet zou gebeuren in Nederlandse instellingen (Als het inderdaad de reden was zoals ik denk, en niet alleen gewoon traagheid was).

Cep (mobil) telefonunuzdan ya da tabletinizden youtube'a vidyo yüklemek sandığınızdan daha kolay. Aşağıdaki adımları uygulayın:

Android Aygıtları

Android İşletim sistemini Google geliştirmiştir. Satıştaki telefonların (iOS kullanan Apple telefonları dışında) çoğu Android işletim sistemini kullanır.

Adımlar:

1- Youtube uygulaması aygıtınızda (cep telefonunuz ya da tabletiniz) yüklü mü? Yüklü değilse, aygıtınızdaki PlayStore uygulaması aracılığı ile yükleyin.

Bunun için Google sizin bir Google (gmail hesabı) kullanıcısı olmanızı zorunlu kılar. Ama Android aygıtınız varsa, başka uygulamaları önceden yüklediyseniz, çoktan vardır Google kullanıcı adınız. Onu kullanın Youtube uygulamasını yüklemek için. 

2- Yüklemek istediğiniz vidyoya gidin, onu oynatmaya başlatın (bunu genelde Galeri uygulamasından yaparsınız).

3- Vidyo oynarken altta "Paylaş" simgesi göreceksiniz. Ona tıklayın. Çıkan uygulama listesini göreceksiniz (whatsApp, Instagram vb) bunlar arasında Youtube'u bulun, üzerine tıklayın.

4- Çıkan Youtube yüzleminde (ekranında) gerekli bilgileri (başlık, açıklama vb) doldurun. En sonunda da "Yükle"ye basın.

5- Vidyonuzun Youtube'a yüklenme işlemi başladı. Youtube size yükleme işleminin durumu konusunda bilgi verecektir. Yükleme işlemi tamamlandığında artık vidyonuz Youtube'da olacak!

Hiç görmedim ama Orhan Veli'nin elinde bavuluyla bir fotoğrafı mutlaka vardır. Pardösülü adamın bavulu da vardır. Böyle bir fransız sözü duymadım. Orhan Veli'nin yalnızca fransızca bilmesinden değil, daha çok siyahbeyaz filmlerde 'dalgacı mahmut'u oynayacak bir tip olmasından geliyor bu fransız yakıştırması. Yoksa beni şu kadar ilgilendirmez, türk olmuş, fransız olmuş, şair olsun, sokaktan geçsin, ıslık çalsın, havada bulut desin, yeter.

Üçünün içinde en uzunları Orhan Veli. Uzun uzun yaşamaya, giden gemilerin ardından bakakalmaya, eskiler alıp yıldızlar yapmaya, gökyüzünü boyamaya, Urumeli Hisar'ında oturmaya, Galata'ya dadanmaya vakti olmasa da, rivayet sanılmasın, sokakları da en uzunboylu yaşayan, gören, seven odur.

Behçet Necatigil evlerin şairiyse, Orhan Veli de sokakların şairidir. Necatigil 'evlerin hali'ni yazdı, Orhan Veli sokakların halini. Sıkça arkakapak yazısı yazmama karşın neredeyse kapak arkalarını hiç okumam derken, Orhan Veli Bütün Şiirleri (yky) kitabını elime alır almaz gördüm ki ustalar onun 'sokak çocuğu' olduğunda çoktan birleşmişler.

Cemal Süreya “Şiire kasket giydirdi, sivilleştirdi onu” derken, 'sivil şair' Ece Ayhan da “Her tümce bir yana, açık havanın ozanıdır Orhan Veli her anlamda. Caddeler genişledi, kitaplar inceldi...” diye sürdürüyor. Biz de buna 'şiiri sokağa düşürdü' cümlesini eklesek, sokak herhalde sevinir.

Sokağı sevindirmek, sokağın sevindirmesi, sokakla sevinmek. Şiirin ilk sokağa düşmesi değildi bu. 1940'a, Orhan Veli'ye ve sokak arkadaşları Melih Cevdet Anday ile Oktay Rifat'a gelinceye dek, bir kaç kez sokağa düşmüştü şiir. Düşmüştü ama, Necatigil'in “Çoklarından düşüyor da bunca/ Görmüyor gelip geçenler/Eğilip alıyorum/Solgun bir gül oluyor dokununca” dediği 'solgun bir gül' gibi kalmıştı sokakta şiir ve eğilip alan, yüzüne bakan, okuyan da pek olmuyordu. Kim bilir belki de şiirin sokakta olabileceğine, görülebileceğine ihtimal vermiyordu kimse.

Zira o yıllarda şiiri sokağa ilk düşüren ve aslında şiire Orhan Veli'den önce kızıl bir kasket giydiren “bu memleketin en yavuz evladı” Nazım Hikmet ya mapus damında oluyordu, ya Sovyetler Birliği'nde ya da evsiz, damsız, yurtsuz bir kaçak olarak yıldızların altında...Ve onun sokağında yalnızca işçilerin oturduğu sanılıyordu, oysa Memleketimden İnsan Manzaraları başlığıyla yazdığı destanda tren memleketin bütün mahallelerinden, sokaklarından geçiyordu. Ama işte o kırmızı kasket yok mu, seveni sevmeyeni onu şiirin kafasına geçirince olan oluyordu. Okuyanları sokağa düşürememişti ama olsun evin kapısını aralamış, sokağı göstermişti ya. Bu kadarı bile iyiydi o günlerde bana kalırsa.

Nazım Hikmet'in araladığı kapıdan “Garip” çıktı, sanırım ilk çıkan da Orhan Veli oldu. Oktay Rifat o sıralarda hazırlık yapıyordu. Evi sokağa, odaları temiz havaya açmaya, tanıştırmaya hazırlanıyordu. Yıllar sonra bu yaptıklarının bir 'havalandırma' hareketi olduğunu söyleyecektir. Üç arkadaşın şiirleri nereye yazılmıştır? Sokağa yazılmıştır elbette. Hem sokak dururken şiir başka yere yazılır mı hiç?

Dünyanın bütün işçileri ya da ezilenleri henüz birleşemese de, dünyanın bütün şiirleri birleşmiştir. Şimdi coşkuyla, sevinçle söylemenin tam yeridir. Ne diyordu Cemal Süreya, “hiçbir şeyim yok akıp giden sokaktan başka”. Biz bunu bir sevinç sözü olarak okuyacağımıza, hem kendimizi hem Cemal abiyi üzüyorduk. Bence o tam da Nazım Hikmet'in araladığı, Orhan Veli'nin açtığı sokağın şiirini gördüğü için yazıyordu bunu. Dünyanın bütün şiirlerinin akıp giden bir sokağa dönüştüğünü

anladığı ve onun ortasında yaşadığı için yazıyordu.

Diyecekler ki bu solcular da ne kadar tuhaf, bir Gezi bulmuşlar, getirip her şeyi oraya bağlıyorlar! Solcuların tuhaf olduğu doğru, hatta şu cümleyi bile tuhaf bulabilirsiniz. Adını bu yazıda anmak istemediğim, ne sosyalist ne dindar, yalnızca nasipsiz diyebileceğim bir şair, eski zamanların birinde “İkinci Yeni Türk şiirinin en büyük kalkışmasıdır” demişti. Ben şimdi “Gezi, Türk şiirinin en sıkı kalkışmasıdır”a çeviriyorum ve şiirin bir sokak hareketi olduğunu söylüyorum.

Öyle olmasa Orhan Veli elinde bavuluyla yola düşer miydi?

haydar ergülen

Trende yaşamak

Gazetede gördüm. Şükürler olsun ki ben hala gazete okuyanlardanım. Hala gazete okuyanlar trene de binerler, belki de en çok trene binenler onlardır, en çok çay içenler, çayı artık çoooook zamandır şekersiz içenler...'Kategorize' etmeyelim şimdi, öyle ya kahveyi sade içenler gibi orta ya da az şekerli içenlere de yalışır doğrusu tren yolculuğu.

Tren yolcusu olmak güzel elbette, peki ya hiç trende yaşmayı düşündünüz mü? Nasıl olurdu acaba?

Kimbilir belikGazetede gördüm işte, oluyormuş. Genç bir kadın, Almanya'da, hem ev kirasından bıkmış hem de ev sahibiyle yaşadığı gerilimden. Artık bu fikir nereden geldiyse aklına, trende yaşamaya karar vermiş. Haberi okuduğumda 1 aydır yaşıyordu trende. Leonie Müller, önce ülkedeki tüm trenlerde konaklamaya izin veren 1 aylık bir bilet almış, sonra da ver elini...

Ver elini dedim ama, onun derdi bir yere ulaşmak değil, tam tersine orada yaşamak. Böylece başlamış tren serüveni. Okul ödevlerini kompartımanda yapıyormuş, duşunu trende alıyormuş, akşam yemeğini de 190 km hızla giden aynı trende yiyormuş. Evinden çıktığından beri, daha önce hiç hissetmediği bir özgürlük duygusu yaşadığını da söylüyor Müller. Hem trende kendisini sahiden evindeymiş gibi hissediyor, hem böylece pek çok şehir görebiliyor, arkadaşlarını da daha sık ziyaret edebiliyormuş.

“İnsanların alışkanlıklarını ve normal olarak gördükleri şeyleri sorgulamalarını istiyorum. Her zaman sanılandan daha çok olanak var. Bir sonraki serüven bizi bir yerde bekliyor, tabii bulmak istiyorsanız.” diyor. Kendini bir tür sosyal deneye tabi tuttuğunu da belirten üniversiteli öğrenci, bu yaşama biçimini akademik çalışmasında da konu olarak işleyecekmiş.

Trendeyken giysilerinin ve gerekli eşyasının bulunduğu küçük bir sırt çantası taşıyor, giysilerini annesinin ve erkek arkadaşının evinde yıkıyor. Trende yaşamaya başladıktan sonra para biriktirmeye de başlamış. 23 yaşındaki öğrenci 1 yıl bu şekilde yaşamayı düşünüyormuş.

Ona hem iyi yolculuklar hem de iyi yaşamalar diyelim. Ömürboyu olur mu bilmiyorum ama, zaman zamanan trenlerde yaşamak iyi bir düşünce. Böylece trenle insanın doğal yakınlığı da kendiliğinden ortaya çıkmış oluyor. Herhalde uçaklarda yaşamayı düşünen yoktur. Otobüslerde de öyle. Belki bu konuda trene en yakın araç ya da ev diyelim, gemidir. Tabii kuşetli, yataklı trenler de var, Çin'den, Moğolistan çöllerinden Sibirya'nın soğuğuna ve neredeyse bilinmeyen şehirlerine kadar sızan Transsibirya Ekspresi'ni de unutmamak gerek. İnsana “ah o gemide ben de olsaydım!” duygusunun aynısını bu ekspres için de yaşatan bir güzergahı var çünkü. Kimbilir belki birgün Transsibirya seferine çıkmış bir seferi olarak öyle bir yazı da yazarım.

Ne yalan söylemeli, şimdi evi de yolu da ve ne yazık ki çoğu zaman mezarı da Akdeniz ve Ege Denizi olan göçmenleri gördükçe, duydukça, yola, yolculuğa, trene, vapura, uçağa dair yazılar yazmak da biraz lüks biraz da ağır geliyor. Canyeleği ve cansimidini ellerinde oyuncak gibi sevinçle taşıyan küçücük çocukları görünce insanlığımdan ve yaşadığımdan utanıyorum.

haydar ergülen 

ÇOK YAŞAR KEMAL

Neşet Ertaş için “Bozkırın Tezenesi” demişti Yaşar Kemal. Güzel, doğru, unutulmaz demişti de, o bizim neyimiz, kimimiz acaba? 'Anadolu'nun Destancısı' mı, 'İnce Memed' mi, yoksa Mahmut Temizyürek'in dediği gibi, 'Teleskoplu Destancı'mız mı? 'Bizim Homeros'umuz demem tuhaf kaçabilir, Homeros da bizim değil mi denir? Öyleyse 'Türkçenin Homeros'u' diyelim. Belki de hep 'Aşık Kemal'di, öncesinde de sonra da. 'Koca Çerçi' de sayılabilir, heybesinde acıdan sevince her şeyi taşıyan bir çerçi. En doğrusu onun kendine dair söylediği şeydir belki de, 'sevincin türkücüsü'dür. Bir 'efsane' elbette, yazdığı Ağrı Dağı Efsanesi'nden mülhem Türkiye diye ağrılı bir dağın efsanesi, Türkiye Dağı Efsanesi.

Pirinç tarlalarında yıllarca 'su bekçiliği' yapmıştır. Bir dağı bekler gibi, doğayı, ağacı, ceylanları balıkları bekler gibi. Yuvasından, yurdundan kim atılsa, ha kuş ha Ermeni, yuvanın başka kuşa, başka kişiye hayretmeyeceğini söylüyor: 'Onlar kuş değil Ermeni'. Orhan Veli öldüğünde acısını nasıl gezdireceğini de bilemez, ister ki yer gök cümle cihan ağlasın Orhan Veli için. Herkese söyler bu acı haberi, kimse aldırmaz. Kadirli ona cehennem gibi gelir.

İnce Memed'in yazılmasına da bir başka şair, Arif Dino vesile olur. Yaşar Kemal'e 'ömrünün sonuna kadar okuyasın' diye üç tane Don Kişot armağan eder. Don Kişot'tan İnce Memed'e, hayalgücünden direnmeye. İnce Memed bir 'mecbur insan'dır. Yaşar Kemal de bir mecbur yazardır. Kavga etmeye, başkaldırmaya, direnmeye mecbur olanları yazmaya hem mecbur hem de memurdur. Niyesi olur mu? O insanlar kurar çünkü dünyayı ve yine günün birinde o mecbur, 'o güzel insanlar o güzel atlara binip giderler.' Gitmişlerdir.

Sonunda, o güne değin dolaylı olarak söylediklerini derler, toparlar, iki sözcüğe sığdırır ve 'zulmün artsın!' der. Onu 'Zilli Kurt' yapmak isteyen devletin, sistemin oyunları hiç bitmemiştir çünkü, biteceğe de benzemez. Devlet, köylülerden öğrendiği bir yöntemle, hoşuna gitmeyen her insanın boynuna bir zil takıp bırakır adeta bozkıra. 'Kurtlukta düşeni yemek kanundur' sözü de benzeri durumlar için söylenmemiş miydi?

Anadolu'nun, şimdilerde esamesi okunmasa, hükmü kalmasa, hatta artık söylendiği zaman gülünç kaçsa da, bir zamanlar 'kavimler kapısı' olduğu keder ve acıyla hatırlanır. Yaşar Kemal de sanki o zamanlardan kalma bir bilgedir ya da dediğine benzer biçimde 'bekçi'dir, 'kavimler kapısının bekçisi', 'kültürler, halklar, diller, renkler bekçisi'. Belki de hiç uzatmamalı ve Yaşar Kemal 'Anadolu'nun bekçisi'dir demeli.

'Anadolu'nun Bekçisi'dir ama ne yazık ki kendilerine akademisyen adı verilen ve 'kapıkulu' olmaktan öteye geçemeyecek kimi çapsızlar tarafından, kim hatırlar ki yarın onları, şu yüzkarası, sözkarası ifadelere de maruz kalmaktan kurtulamamıştır: “Yaşar Kemal'in romanları gerek üslup ve Türkçe'yi güzel kullanma, gerekse içinde yaşadığı toplumun değerlerini benimseme ve yorumlama açısından bir çok Türk yazarının yazdığı romanların gerisindedir. Kendisinin yurtiçi ve yurtdışında sahip olduğu şöhretini, onun edebi kişiliğinde değil, kökü yıllara dayanan siyasi kamplaşmalarda bir edebiyatçı aydın misyonunu aşarak, müfrit bir tarafgir olmasında aramanın doğru olacağı kanaatindeyiz.” Sağdan sola, soldan sağa, al da bayrağım düşman üstüne!

Türkçenin beylerinden, hem de uçbeylerinden birine, alanları edebiyat olan ve adlarının başında birtakım akademik unvanlar bulunan 'padişahımçokyaşa' korosunun dediklerine bak, daha doğrusu yediklerine bak, yedikleri naneye!

Türkçeyi güzel kullanmak! Türkçe Yaşar Kemal'in çocukluk arkadaşıdır adeta, birlikte büyümüşlerdir, sokak türkçesi mi dersin ağaç türkçesi mi, dağ türkçesi mi dersin ova türkçesi mi, ikindi türkçesi mi dersin gece türkçesi mi, uyku türkçesi mi dersin sevişme türkçesi mi, çocuk türkçesi mi, kadın türkçesi, babaanne türkçesi mi, ama en çok da arkadaşlık, kardeşlik, yoldaşlık türkçesidir Yaşar Kemal'in Türkçesi ve iki arkadaş gibi birbirlerini, severek, hayran olarak, olanak arıyarak, şaşarak, sevinerek zengin olmuşlardır. Yaşar Kemal Türkçeyle, Türkçe Yaşar Kemal'le...

Yaşadığı toplumun değerlerini benimseme ve yorumlama: Doğru, yazarın, sanatçının görevi budur, öyle ya yaşadığı toplumun değerlerini benimseme, yayma, uygulama, yorumlama ve güzelleştirme derneğidir çünkü yazar! Marquez'den Dostoyevski'ye, Kafka'dan Faulkner'a, Sartre'dan Orhan Pamuk'a kadar tüm büyük yazarlar da toplumla aynı düşündükleri için büyük olmamışlar mıdır zaten?

Yurtiçi ve yurtdışında sahip olduğu şöhrete gelince, elbette edebi kişiliğinin hiçbir değeri, önemi ve hükmü yoktur, 'müfrit bir tarafgir' olduğu için bunca tanınır, bilinir, sevilir Yaşar Kemal!

Anadolu onun evidir, Türkçe ise sokağıdır. İçi masallar, destanlar ve ağıtlarla dolu bir evdir Anadolu ve Yaşar Kemal onu öyle içselleştirmiştir ki onun içli bir çocuğu olarak içine masallar, destanlar ve ağıtları doldurmuş, onları taşımış, Kaf Dağının ardına uçurmadan önce Ağrı Dağının başına çıkarmıştır.

Koca Yaşar Kemal. Ulu çınar. Anadolu'nun yüce çınarlarından biri. “Daldan eğme değil, kökten sürme”. Topal karıncanın dostu, karıncanın su içtiği yer. Türkçeye su veren usta.

haydar ergülen

'Değerli Yalnız': Tevfik Fikret

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Tevfik Fikret için söyledikleri bu 'yalnız adam'ı ve şiirini anlamak bakımından çok değerli: “Talihin kendisi için hazırladığı imkanları çabuk farketti, hatta mizacının zaaflarını bile ona göre terbiye etti. İnzivasını bir nevi peygamberane uzlet, çabuk darılıcı mizacını istiğna, hayat ve fiil alemindeki kabiliyetsizliğini yüksek bir mukavemet şekline soktu ve şiirinin bir zaman sadece melül besteler çıkaran ferdi melankolisini tam lazım olduğu bir zamanda bir cemiyetin ıstırap ve ümitlerine tercüman yaptı.

Kısacası orta çapta bir küçük burjuva şairi iken cemiyet için bir nevi ahlak ve medeniyet havarisi oldu.

Bunu söylemekle Fikret'i küçültmüş olmuyorum; irade ve anlayışının zaferini kaydetniş oluyorum. Unutmamalı ki içtimai hayatta ahlaklı ve dürüst olmak, yaşadığı devirde nadir olan bir meziyetti. Halbuki bu Fikret'te baştan beri vardır.”

Aynı devrin iki şairinden biri Tevfik Fikret, diğer, Mehmet Akif Ersoy. İdeolojik yaklaşımların ve Doğu/Batı ayrışmasının simge adları olmalarının dışında, Tanpınar'ın söylediklerinin biraz değişiklikle her ikisi için de geçerli olduğunu düşünüyorum: “Orta çapta” birer şair. Ama ikisi de 'bir cemiyetin ıstırap ve ümitlerine tercüman' olmuş ve yine 'cemiyet için bir nevi ahlak ve medeniyet havarisi' olmuş iki değerli yalnız.

Değersiz yalnızları saymaya gerek yok, onlara her dönemde ve her mevkide bolca rastlanır. Ama kendi kişisel zaaflarını, melankolilerini erteleyen ya da bir kenara koyarak, vicdan, doğruluk, dürüstlük, çalışkanlık, yurtseverlik, merhametli ve adil olmak gibi yüksek erdemlerle donanmış bir yaşamı sürmek ve bunu bir şiir olarak var etmek, ancak yalnızlığın değerini bilen, ve şimdi 'değerli yalnız'lar olarak övgüyle, sevgiyle andığımız insanlarda bulunur. Bunlar bazen Mehmet Akif gibi dindar biri olur, bazen de Tevfik Fikret gibi dinle ilgisi olmayan biri. Evet ama o Tevfik Fikret aynı zamanda “Benim dinim insan gibi yaşamaktır” diyecek ve aslolan şeyin 'insanlık dini' olduğunu söyleyecektir. “Toprak vatanım/nev-i beşer milletim insan” diyecektir. “Elbet sefil olursa kadın, alçalır beşer” diyecektir.

Şiirde biçimde ve anlamda değişim istemesi, 'serbest müstezat'ın öncüsü olması, “Sis”, “Tarih-i Kadim”, “Rubab-ı Şikeste”, “Han-ı Yağma”, “Promote” gibi 100 yıl sonra bile, 'bile'si fazla, önemli olan, geçerliliği giderek artan, hem güncel hem klasik olarak okunabilecek şiirlerin sahibi olması, Şermin kitabıyla çocuklara unutulmaz şiirler armağan etmesi de elbette onu öncü bir şair kılar. Tıpkı Mehmet Akif Ersoy, Ahmet Haşim, Mustafa Kemal Atatürk gibi 'değerli yalnız'lardan biri olarak, bu ülkenin kültür ve edebiyat, şiir yaşamına 'yön veren' önemli isimler arasında yer alır. Yapıtının, düşüncelerinin, eylemlerinin, kişiliğinin hala tartışılıyor olması da doğrusu onun çok yönlü, çok boyutlu ve asla yalnızca bir tek uğraşına, belirli bir yönüne indirgenemeyecek zenginlik ve çoğullukta bir insan, bir aydın, bir entelektüel, bir şair ve elbette büyük bir yurtsever olduğunun en önemli delilidir.

“Tarih-i Kadim” şiirinden sadeleştirilmiş bir bölüm: “Nerde bir şeref var, iğreti/nerde bir mutluluk var, yama./Bir şeyin ne başına inan ne sonuna/Din şehit ister gökyüzü kurban/Her yanda durmadan kan akacak/durmadan her yanda kan!/.../İşte müjdelerin en güzeli/İşte en gerçek özgürlük/ düşümüzdeki gelecek çağlarda:/Ne savaşan ne savaş ne salgın/ne saltanat ne yoksulluk,ne ezen ne ezilen/ne yakınma ne de zulmün kahrı/ne tapılan ne tapan/ben benim sen de sen!/...” Ne yazık ki düşleri gerçekleşmedi Tevfik Fikret'in, düşleri, düşlerimiz gerçekleşmedi, ama düşlemenin, düş görmenin, düşünmenin de sonu yok, düşler de belki en büyük miras, gözden göze, gönülden gönüle geçen ve çoğalarak, büyüyerek, zenginleşerek süren ve büyük insanlık dediğimiz bir toplumun en değerli varlığı, hazinesi.

Evet Tevfik Fikret'in Türkçesi eskimiştir, çok ağdalı bir dille yazmıştır, bugün ancak sadeleştirilerek okunabilir, kaldı ki o sadeleştirmeler de şiirinin özünü koruyarak ve ruhuna zarar vermeden yapılmış başarılı yorumlardır. Daha da önemlisi 100 yılı aşkın bir zamandan, neredeyse anlamından, içeriğinden hiçbir şey yitirmeden bugüne, sanırım hatta yarına da gelebilmiş, kalabilmiş şiirlerdir. Bu çok şey demektir. Hem toplumda, yağmanın, karanlığın, sisli ve puslu dönemlerin, yiyiciliğin, hırsızlığın, adaletsizliğin, haksızlığın, ne yazık ki, hala karşılığı olduğunu ve sürdüğünü gösterir, hem de şiirin özellikle kritik zamanlarda, kriz dönemlerinde nasıl müdahil olabildiğinin de yetkin ve yerinde bir örneğidir. Öte yandan çocuklar için yazdığı şiirlerden oluşan Şermin, bence çocuk edebiyatının en seçkin yapıtlarındandır ve çocuklar için yazılmış olağanüstü şiirlerle doludur. Tevfik Fikret'in eğitimci yanını da ortaya koyan bu yapıt, ilerici anlayışından ötürü, zamanla eskimesi, değerini yitirmesi bir yana, belki de en çok günümüze seslenen bir kitap olarak tazeliğini ve güncelliğini korumayı sürdürmektedir.

Yalnız hayatlar, derin ruhlar, engin duyuşlar ve insanın eylem içinde insan olduğunu hep hatırlatan bir serüven. Bana kalırsa ne Mehmet Akif'in doğuculuğu ne Tevfik Fikret'in batıcılığıdır buradaki sır, onları bugün de büyük, öncü ve değerli kılan şey ikisinin de hayatın büyük şiiri için şiiri bile feda edebileceklerini göstermiş olmalarıdır ki, galiba büyük şiir biraz da böyle bir şeydir. “Hak bellediğin yolda yalnız gideceksin” şiarı ve dizesi diyelim, Tevfik Fikret için olduğu kadar Mehmet Akif için de geçerlidir. Hepsinden önemlisi, bugün ne yazık ki ne doğuda ne batıda yeri olan ve düşünce dünyası esir alınmış, ufku daraltılmış, bugününden geleceği karartılmış bir ülkenin 100 yıl öncesinden bir işaret fişeği olarak “fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür” olmanın önemini, anlamını ve değerini belirtmiş, “yalnızlığın hürriyeti”ni titizlikle korumuş büyük bir vicdandır Tevfik Fikret. Vicdan sözcüğünü bile mülk gibi gören muktedirler bunun üzerinden insanları ayrıştırırken, toplumu bölerken, onlardan biraz da Tevfik Fikret okumalarını beklemek de 'olmayacak duaya amin demek' sayılmaz mı?

haydar ergülen