“Bir çocuğun ölümü” cümlesiyle bir yazıya başlanır mı?

“Bir çocuğun ölümü”yle yaşamaya başlanır mı?

“Bir çocuğun ölümü”yle güne, sabaha, güneşe, öğleye, duaya, akşama, geceye, şiire, müziğe, ibadete, şükretmeye, sevmeye, şefkate, merhamete, vicdana, konuşmaya, susmaya, gülmeye, yemeye içmeye, gezmeye, yalnızlığa, aşka, ayrılığa, küsmeye, barışmaya, okşamaya, uçmaya, yüzmeye, dalmaya, çıkmaya, bakmaya, koşmaya, yürümeye, kahvaltıya, sevişmeye...

“Bir çocuğun ölümü”yle doğmaya başlanır mı?

Siz başladınız. Siz bir çocuğun ölümünden beslendiniz. Siz bir çocuğun ölümüyle doğdunuz.

* * *

“Bir alimin ölümü” alemin ölümüdür.

“Bir şairin ölümü” güzelliğin ölümüdür.

“Bir çocuğun ölümü” şiirin ölümüdür.

Şiiri ölmüş bir dünya ancak küfrün, öfkenin, zalimliğin, kötülüğün, tecavüzün dünyası olabilir. O dünyada yalanın düzeni hüküm sürer. Hakikat da duygusu da ortadan yok olur, zaten bunlara da kimsenin ihtiyacı olmaz.

Şiirin öldüğü bir dünyada yazılan şiir ancak sözcüklerin yanyana geldiği bir yazıdan ibaret olur. Ruhu olmaz, içi olmaz, sıcaklığı olmaz, okurken göğe bakılmaz, yanından nehirler akmaz, ağaçlar çiçeğe durmaz, kuşlar o şiiri alkışlamak için kanat çırpmaz, vapurlar denizden değil karadan gidiyormuş gibi olur, kimsenin yüzü sevinçten aydınlanmaz ve kimsenin gözünden yaş da gelmez, çünkü gözyaşlarının da bir tadı olduğunu unutmuştur herkes. Kahkahanın tadı maviyse, ağlamanın tadı da yeşildir diyelim, ve şiir insana, hayvana, tabiata değil yazıya ait olur, o da şiir olmaz. Çünkü şiir nasıl çocuklukla varolmuşsa, onunla dünyaya gelmişse, çocuğun ölümüyle de ölür.

Bir çocuğun ölümüyle şiir de öldü.

* * *

“Bir çocuğu öldürmek”. Böyle bir cümle kurulamaz bile.

“Bir çocuğu öldürmek”. Bu cümleyi yazmak zorunda kalmak da çocuğu, çocukluğu yeniden öldürmektir.

“Bir çocuğu öldürmek”, yalnızca elini kana bulamak değildir, kalbini kana bulamaktır. Kalbini kana bulayan biri kendi çocuklarını nasıl sever, elini kana bulayan biri çiçekleri nasıl okşar, dilini kana bulayan biri sevgilisini nasıl öper ve ekmeği kana bulayan birinin, birilerinin boğazından o kanlı lokmalar nasıl geçer? Ve kalbinden, elinden, dilinden kan damlayan biri nasıl kana kana su içer?

“Bir çocuğu öldürmek”, kanlanmak, kinlenmek, küfretmek, kalbini kırmak, kafasından vurmak, kaybetmek, katletmek, kıymak, kesmek, kirlenmek...Ve daha böyle nice kötülükle anılabilir ancak.

“Bir çocuğu öldürmek” kendi çocukluğunu, kendi çocuklarını da öldürmektir. Masumluğu boğmaktır. İyi de geçse kötü de, yıllar sonra sanki “cennet çayırları” gibi uçsuz bucaksız, sereserpe, uzanan, serazat yaşanan zamanları, saatleri kırmak, parçalamak, unufak etmektir.

“Bir çocuğu öldürmek”, varsa içindeki son iyilik kırıntısını da ayağının altına alıp ezmektir.

“Bir çocuğu öldürmek” bazılarının fıtratında vakay-ı adiyeden olabilir ama, insanın tabiatında asla yeri olmayan aşağılık, pis, iğrenç bir iştir.

“Bir çocuğu öldürmek”, başka çocuklara da tecavüz etmektir. Duygusal, zihinsel, cinsel...

“Bir çocuğu öldürmek” bütün çocukları öldürmektir. Berkin'i öldürmek, İstanbul'da, Rojava'da, Kobani'de, Diyarbakır'da, Şırnak'ta, Ankara'da, Eskişehir'de, Mısır'da, Suriye'de, Somali'de, Irak'taki çocukları da öldürmektir.

“Bir çocuğu öldürmek”, bazı çocukların ölümü hak ettiğini düşünmek ve buna hiç üzülmemektir. Bazı çocuk ölümlerini kınayıp, bazılarını küfür yağmuruna tutmaktır.

Siz bizi Berkin'in tarafında mı sanıyorsunuz? Yalnızca Berkin'e üzüldüğümüzü, bu yazıyı yalnızca Berkin için mi yazdığımızı sanıyorsunuz? Bizim çocuklarımız, sizin çocuklarınız, onların çocukları diyeceğimizi mi sanıyorsunuz? Siz bizi ne sanıyorsunuz?

* * *

Berkin'in yanında olmak, onun tarafında olmak, öldürülen, katledilen tüm çocukların yanında, onların tarafında olmaktır. Berkin için üzülmek öldürülen tüm çocuklar için üzülmektir. Din, dil, mezhep, renk, ırk, düşünce, inanç ayrımı yapmadan üzülmektir.

Usta öykücümüz Oktay Akbal'ın Önce Ekmekler Bozuldu(1946) kitabı, ki ilk kitabıdır, yayımlanalı 70 yıl olmuş neredeyse. Onun gençken dediği çıkalı çok oldu. Şimdi de ekmekler soğudu işte.

Bir çocuk ölünce, ekmekler soğur, taş olur. Herkesin boğazına bir yumruk gibi dizilir lokmalar.

Ekmekler taş olur da taşyürekliler ne olur?

Onlara hiçbir şey olmuyormuş meğer.

Onlar düzenlerini sağlamlaştırmak, kazançlarını çoğaltmak için taş üstüne taş dizip gökdelenleri yükseltmeye devam ederler. Ve kimse dalgalarına taş atmasın, dümenlerine taş koymasın diye taş gibi güvenlik yasaları çıkarırlar. Heykellere saldırırlar, parçalayıp yıkarlar ama çocuk ölümleri karşısında kılları kıpırdamaz, taş kesilirler.

Öldürülen bir çocuk hepsinden uzun yaşar.

Çünkü Berkin'in ve tüm çocukların ömrüne ölüm değil, sonsuzluk eklenir.

haydar ergülen

Es be birader, es!

İşte tam o sırada ruhum kanat takıyordu ve can bedenden adeta uçuyordu. Varsın uçsun benim naciz vücudum da değil mi, nasılsa birgün toprak olacaktır. Ve her canlı, ruhun bedeni, sanki hapsolduğu bir hücreden kurtuluyormuşcasına sevinçle terkettiğini de tadacaktır ama... Demem o değil.

Belki de insan bir yaştan sonra, öyle 'bir' yaş var işte, çocukluğa giden otobüs nerden kalkıyordu der gibi soracaktır, memleket otobüsleri nerden kalkıyor, diye.Çocukluğa ve memlekete otobüsle, bilemedin minibüsle gidilir. Şimdikileri bilmem tabii, çocukluk var da gidilecek memleket kalmış mıdır, bütünüyle şüphedeyim...Demem bu da değil.

“Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik”, şiirin bu kadarı elverir, Yahya Kemal de bize kızmaz umarım, insan aşık olduğunda bencil olmaz, aksine, ne kıskançlık duygusunun esamesi okunur, ne mülkiyet duygusu kalır. Aşkı vatan bilir ve “vatan sana canım feda” tekerlemesini de aşk olsun diye yuvarlar, savurur, yollar. Aşk bir şenlikse, kıymeti de en çok çocuk kalbiyle mi bilinir? Varsın “Çocuksun Sen” desinler. Desinler de, demem o da değil.

Hiçbir özel isim geçmeden bitirebilecek miyim bakalım bu yazıyı derken...Yahya Kemal! Özel isim mi, değil. Neden, bir, şairler özel olmaz, iki, büyük şairler cins olur, cins olur isimleri de. Öyleyse Gülten Akın'ın “Gülten'i Yozgatlı demesinler bundan böyle” dediğini de hatırlayarak, ve elbette “nerde ölürsem oralı olayım” dizesini de ekleyerek, hal beyanında bulunabilirdim ama, sonra onun başka bir dizesi aklıma gelirdi ve “Bende bir gülten kaldı/hangi bağa diksem yabancı” dizesiyle vazgeçerdim kendi halimden. Bunu da dememiş olurdum böylece.

“Benim kalbim ne zaman tamamlanacak?” dedi bu sabah kızım Nar, “Büyürsün, tamamlanır kızım” dedim, “sonra da ne güzel kırılır” diyemedim. Kalp deyince, kalp ağrısı, kalp kırıklığı, kalpten gitmek, kalbi küs...Kalbimizin komşusu bunlarsa bizim evimiz neresi? İnsan bazen bir şeyi dememek için ne kadar çok şey diyor. Baksanıza halime. Diyeceğim, henüz demediğimdir.

Yeni yıl yazısı haftaya. Eskiyi yazacağıma göre, yeniye eskiyle başlamanın zararı yok. Hem yeni ne var, Türkiye'nin adının 'yeni' olmasından başka? Eski köye yeni adet getirmek dedikleri buymuş meğer. Eskisi, yenisi, şurda dursun, bu kavga en sonuncu kavgamız filan da değil ama,“Biz başka alem isteriz”. Demek ki başka türlü bir şey benim demek istediğim.

Ahmet Kaya da cins isim elbette. Öyle bir şeyler mi yazsam acaba, belki de yazılmıştır, olsun, adı 'Cins İsimler' olan bir portreler, yüzler kitabı. Ahmet Kaya “şehirlere bombalar yağardı her gece/ biz durmadan sevişirdik” demeden önce, “biz durmadan gülüşürdük” diyor. Sevişmek de gülüşmeye sayılıyor belli ki. Ruhun gülüşmesi, kalbin gülüşü, gövdenin yüzünün gülmesi. Keşke bu olsaydı diyeceğim!

Herkesin bir 'şeb-i arus'u var. Düğün gecesi, vuslat, kavuşma gecesi. Bu yazı da bilmeden benim kavuşma gecem olmuş. Cahit Külebi'nin “İstanbul”u görünüyor, bana İstanbul hala Haydarpaşa'dan görünüyor! “Sonra alem değişiverdi/ayrı su ayrı hava ayrı toprak/Mevsimler ne çabuk geçiverdi/ unutmak unutmak unutmak”. Vefayı unutmak olmaz da, unutmanın da bir vefası var mıdır, kim bilir belki de şimdi tam sırasıdır. Öyledir de. Bunu söylememi beklemeyin benden.

* * * *

Es es es! Es be birader es! Bak 50 yıldır esiyorsun, gürlüyorsun, yağıyorsun, yüzümüzü bir güldürüp bir ağlatıyorsun! Ne zamandır direniyorum bu yazıyı yazmamak için. Ama artık daha fazla direnemedim ve yine de seni üzmemek için, top çevirir gibi adeta oradan buradan laf çevirip duruyorum. Böyle yapma, bizi üzme, gönlümüzden düşme, gönlümüzü düşürme, kalbimizi üşütme. Gelecek yıl, dediysem şurda 3 gün sonra, o güzel Haziran'da 50. yılını kutlayacağız Eskişehir'de, “es es es/ki ki ki/es ki es ki es” diyeceğiz. Bak gönlümüzde bir telaş, kalbimiz açık, içimiz kıpır kıpır, 'Eskişehir gibi Eskişehirspor da bir şenliktir' diyeceğiz. Başka da bir şey demeyeceğiz. Turgut Uyar'ın “Temmuz tam bu işe göredir bana kalırsa” dizesini azıcık değiştirip, “Haziran tam bize göredir” diyeceğiz bir de.

haydar ergülen

Şiirde ‘80 Kuşağı için ipuçları

(10 yeni iddia)

Bir ’80 şiiri kendisini cami avlusuna bırakılmış bir çocuk gibi, öksüz ve yetim hissettiği ve belki de öyle olduğu için, dili dönmeye başlar başlamaz herkese ‘baba’ diye koşmuş bir şiirdir.

İki Şiddetli ve koyu bir ‘anne arzusu’na rağmen, bir ‘anne-şair’ figürü yoktur ’80 Kuşağı şairleri için.

Üç ’80 şiirinin babası ya da babaları vardır ama bir annesi yoktur. Buna karşılık Türk şiirinin hiçbir döneminde ‘anne’ye bu kadar çok şiir yazılmamıştır.

Dört Bir metafor olarak ‘büyük aile’ demek de mümkün ’80 şiiri için. “Büyük Ev Ablukada”ysa, ‘büyük aile’ de bu kuşağın özleminde, rüyasındadır.

Beş Anneden yana şansı yoktur ama ‘abi’leri vardır bu şiirin, ‘en abi’si de İsmet Özel’dir. ‘KIzkardeş’leri de vardır, Nilgün Marmara’dan Lale Müldür’e ve Birhan Keskin’e kadar…

Altı ’80 şiiri kimi başka kuşaklardan ya da yaşı başka kuşaklara tutan şairler için de bir ‘çekim merkezi’ olmuştur.

Yedi ’80 kuşağı ‘iktidarsız’ bir kuşaktır: Büyük çoğunluğuyla ‘iktidar’ kavramı, duygusu, düşüncesi ve talebinden uzak şairlerden oluşur.

Sekiz ’80 şiiri bir ‘getto’ şiiri değildir, içine açık olduğu kadar dışa, dışına da açık olmuş, olmayı her zaman istemiştir.

Dokuz Roman için söylenen ‘karnaval’ duygusu, aslında ’80 şiiri için de çok geçerli bir benzetme sayılabilir.

On Postmodern döneme denk geldikleri için, farkına varmadan postmodernizmin de içine düştüler, ‘pre-postmodern’ şairler bile denebilir ’80 şairleri için!

(İpucu: Başlıkta da yazdığım gibi bunlar yalnızca birer iddia. O yüzden şimdilik yalnızca iddia olarak kalsınlar, belki sonra geliştirilir, değiştirilir!)

haydar ergülen

Bir internet sitesi yeryüzündeki bütün uçuşları anı anına izlemenizi sağlıyor. Geçmiş uçuşları da izleyebiliyorsunuz. Örneğin Ukrayna'da düşürülen MH17'nin uçuşu gibi...Ayrıntılı bilgi için tıklayın.

An internet site lets you track all flights in real time. It is also possible to playback the past flights. Like the Malaysian Airlines' MH17 flight shot down over Ukraine...  Click here for the site.